24/02/2026
Nếu từng tìm hiểu về "kiểu gắn bó" (attachment style) – cách chúng ta tương tác và kết nối trong các mối quan hệ thân mật – có lẽ bạn đã quen với quan điểm cho rằng điều này phần lớn phụ thuộc vào cách cha mẹ đối xử với ta thuở nhỏ.
Theo thuyết gắn bó cổ điển, những đứa trẻ may mắn nhận được sự ấm áp và hỗ trợ từ người chăm sóc sẽ hình thành mô hình gắn bó "an toàn". Họ lớn lên với niềm tin rằng những người thân cận sẽ luôn hiện diện khi cần và cảm thấy thoải mái khi dựa vào người khác.
Ngược lại, những ai thiếu vắng sự nâng đỡ ấy có thể phát triển mô hình "không an toàn" – họ thường xuyên lo lắng về việc bị người mình yêu thương bỏ rơi, hoặc có xu hướng né tránh việc gắn kết quá sâu sắc với bất kỳ ai.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu về thuyết gắn bó đương đại cho rằng những mô hình này không hề "cố định suốt đời". Chúng ta hoàn toàn có thể điều chỉnh và cập nhật chúng thông qua những trải nghiệm mới trong các mối quan hệ sau này.
Nói cách khác, không phải mọi thứ chỉ xoay quanh việc mẹ bạn đã đáp ứng nhu cầu của bạn ra sao. Những mối gắn kết khác trong cuộc sống cũng đóng vai trò quan trọng không kém.
Để ủng hộ quan điểm này, nhà tâm lý học Keely Dugan cùng các cộng sự đã phân tích dữ liệu của hàng trăm người trong độ tuổi 30, từ thông tin do cha mẹ cung cấp, quan sát thực tế đến tự đánh giá của chính người tham gia khi trưởng thành.
Đúng như dự đoán, trải nghiệm với mẹ thời thơ ấu có liên hệ mật thiết đến mức độ an toàn mà một người cảm nhận trong các mối quan hệ khi lớn lên. Tuy nhiên, chất lượng của các mối quan hệ sớm khác cũng mang giá trị dự đoán tương đương.
Chẳng hạn, những người có trải nghiệm tích cực với bạn bè thuở nhỏ thường có xu hướng cảm thấy an tâm và tự tin hơn trong các mối quan hệ tình cảm khi trưởng thành.
Những kết quả này khiến tôi suy ngẫm về chính kiểu gắn bó của mình theo những góc nhìn mới mẻ. Không chỉ là sự ấm áp của cha mẹ đã giúp tôi biết cách tin tưởng người khác, mà chính những người bạn từ thời thơ ấu – những người mà tôi vẫn thân thiết đến tận bây giờ – có lẽ cũng đóng vai trò là những hình mẫu gắn bó quan trọng trong đời tôi.
Liệu việc học cách cảm thấy an toàn bên những người bạn thân – qua bao năm tháng, từ những buổi tụ tập, những đêm ngủ lại nhà nhau cho đến những giờ tập nhạc chung – có phải là tiền đề dẫn lối tôi đến một cuộc hôn nhân hạnh phúc? Tôi tin chắc rằng bạn bè tôi sẽ rất vui nếu được công nhận điều đó, và thực sự, họ xứng đáng nhận được một phần công lao.
Theo Matt Huston